Amerikan Psikiyatri Birliği' nin Mental Rahatsızlıklar Tanılama Sistemi (1994)'ne göre, Disleksi; Okuma Bozukluğu olarak Öğrenme Bozuklukları içinde tanımlanır. Diğer öğrenme bozuklukları; Matematik Bozukluğu ve Yazılı Anlatım Bozukluğu'dur.
Disleksi; en sık görülen tip olduğu için öğrenme bozukluğunun tanımlanmasında dünyada genel olarak kullanılan bir terim haline gelmiştir. Ülkemizde öğrenme bozukluğu yerine disleksi teriminin kullanılmasının ayrı bir önemi vardır. 

Çünkü hem eğitimciler hem de anne babalar tarafından “ Öğrenme Bozukluğu “ ifadesi sıklıkla “ Zeka Geriliği “ olarak anlaşılmaktadır. Bu nedenle pek çok karışıklık ve yanlış anlaşılmalar yaşanmaktadır.

Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi uzmanlarının Öğrenme Bozukluklarının tanısını koymak için referans aldıkları Amerikan Psikiyatri Birliğinin Mental Rahatsızlıklar Tanılama Sistemi (1994)'ne göre Öğrenme Bozukluklarının tanı kriterleri aşağıdaki gibidir. 

Content/images/fcc925b7-b353-42e3-8d6b-fc460f6b5c77.jpg

DİSLEKSİ-OKUMA BOZUKLUĞU İÇİN TANI ÖLÇÜTLERİ

Bireysel olarak uygulanan standart doğru okuma ya da kavrama testleri ile ölçüldüğü üzere, kişinin kronolojik yaşı, ölçülen zeka düzeyi ve yaşına uygun olarak aldığı eğitim göz önünde bulundurulduğunda okuma başarısı beklenenin önemli ölçüde altındadır. 
A Tanı Ölçütündeki bozukluk okul başarısını ya da okuma becerileri gerektiren günlük yaşam etkinliklerini önemli ölçüde bozar. 
Duyusal bir bozukluk varsa bile okuma zorluğu genellikle buna eşlik edenden çok daha fazladır. 

Content/images/4121b12f-d092-4420-9eb0-36fcf6fcfded.jpg

DİSKALKULİ- MATEMATİK BOZUKLUĞU İÇİN TANI ÖLÇÜTLERİ

Bireysel olarak uygulanan standart testler ile ölçüldüğü üzere, kişinin kronolojik yaşı, ölçülen zeka düzeyi ve yaşına uygun olarak aldığı eğitim göz önünde bulundurulduğunda matematiksel becerileri beklenenin önemli ölçüde altındadır. 
A Tanı ölçütündeki bozukluk okul başarısını ya da matematik becerileri gerektiren günlük yaşam etkinliklerini önemli ölçüde bozar. 
Duyusal bir bozukluk varsa bile matematik becerisi sorunları genellikle buna eşlik edenden çok daha fazladır. 

DİSGRAFİ-YAZILI ANLATIM BOZUKLUĞU İÇİN TANI ÖLÇÜTLERİ

Bireysel olarak uygulanan standart testler ile ölçüldüğü üzere (ya da yazma becerilerinin işlevsel değerlendirilmeleri),kişinin kronolojik yaşı, ölçülen zeka düzeyi ve yaşına uygun olarak aldığı eğitim göz önünde bulundurduğunda yazma becerileri beklenenin önemli ölçüde altındadır. 
Duyusal bozukluk varsa bile yazma becerisi sorunları genellikle buna eşlik edenden çok daha fazladır.

Content/images/208008db-7fdb-4dfc-9d0f-7a15fc2627fa.jpg

DİSLEKSİ 0-6 YAŞ BELİRTİLERİ

Disleksi'nin 0-6 Yaş Erken Belirtilerinden Bazıları: 

-Kelimeleri yanlış söyleme ,
-Kafiye bulmakta güçlük (masa-kasa vs)
-Oyunları sürdürememek, çabuk sıkılmak,
-Çatal, makas kullanma, bağcık bağlamada güçlük,
-Ayakkabılarını ters giyme,
- Daire, kare gibi şekilleri kopyalayamama,
-Taşırmadan boyama yapamama,
-Bisiklete binememe,
-Kendi ilgi alanı dışındaki aktivitelere karşı isteksizlik,
-Benzerlikleri fark edememe,
-Sağını solunu karıştırma,
-Sıraya koyma güçlüğü,
-Renkleri öğrenememe, karıştırma.

Content/images/545063f2-6948-44d2-bd8e-0f9dfc9c0ca0.jpg

DİSLEKSİ İLKÖĞRETİM BELİRTİLERİ

Disleksi'nin İlköğretim Dönemi Belirtilerinden Bazıları : 

-Okul başarısının zekasına ve yaşına göre beklenenden düşük olması,
-Bazı konularda başarılı iken bazı konularda başarısız olması (örneğin; matematik dersi iyiyken geometriden çok başarısız olması)
-Yavaş okuma,
-Bazı harfleri yazarken ve ya okurken karıştırma (p-b, b-d, k-t, y-h, 6-9,2-5)
-Tersten yazma (ismini Ahmet yerine temhA)
-Kelimenin sonlarını uydurarak okuma,
-Okumaya karşı isteksizlik,
-Yazma ödevlerinden kaçınma,
-Yavaş yazma,
-Tahtadan ödevini geçirmekte zorlanma,
-Ödev yapmak istememe,
-Sık dört işlem hatası yapma,
-Çarpım tablosunu öğrenememe,
-Kendine göre kısa yollar üretme,
-Eldeleri unutma,
-Alfabeyi sırasıyla sayamama,
-Beden eğitiminde başarısız olma (koşma,top tutma),
-Yanlış yapmaktan korkma,
-Sağını solunu karıştırma,
- Yıl, ay, gün gibi kavramları karıştırma (hangi mevsimdeyiz denince Mayıs diye yanıt verir).

Content/images/a03b4a97-9b2a-4322-a335-30faa5fe6e6e.jpg

DİSLEKTİK ÜNLÜLER

Ampulü, telgrafı, mikrofonu icat eden;

Thomas Edison

Yetenekli bir bilim adamı ve mucittir.

Okul başarısı düşüktü, matematik notları çok düşüktü, konsantre olamazdı, konuşmakta güçlük çekerdi. Aslında zeki bir çocuk olmasına rağmen okul performansı kötüydü. 12 yaşındayken okuldan atıldı. Annesi oğlunun eğitimine evde devam etti.

Elektrik konusuna özel ilgisi olan Thomas bu alandaki gelişmeleri hep takip etti. Çok çalışmaya inandı ve hayatı boyunca telgraf, mikrofon, elektrik ampulü, bugünkü televizyonun temeli olan tüp, sinema oynatıcısı gibi binden fazla icat yaptı.

Bir dislektik olan Thomas Edison kendisiyle ilgili şöyle demişti:

“Öğretmenlerim ahmak, babam aptal olduğumu söylerdi. Ben ise daima kalın kafalı olduğumu düşünürdüm.”

Content/images/c502039e-de88-4278-97be-c3aa093a7993.jpg

Günümüzde uzaya turist götüren hava yolu şirketini kuran;

Richard Branson

Virgin grubunun kurucusu ve başkanıdır.

Richard Branson için okul bir kabustu. Notlarına bakıldığında geleceğinin hiç de parlak olmayacağı belli oluyordu. Richard dislektik olduğu için utanıyordu. Öğretmenleri onun ne kadar zeki ve iletişim gücünün ne kadar yüksek olduğunu göremiyorlardı. Bir arkadaşıyla gazete çıkarmaya başladıktan sonra insanlarla iletişim ve insanların duygularını sezebilmek konusundaki yetenekleri ortaya çıkmış oldu. Ve başarıyı tattıktan ve kendine inandıktan sonra Richard bir daha hiç başarısızlık yaşamadı.

Disleksinin yarattığı tüm zorluklara rağmen Richard Branson içindeki gizli yeteneğe odaklanarak başarılı olmuştur.

Content/images/adb66559-accb-4bc2-a4e7-84705b4aba36.jpg

Leonardo Da Vinci

Notlarını tersten, ayna hayali ve sağdan sola doğru yazardı. Yazısı çok karmaşık görünürdü. Ayrıntılı ve kusursuz çizimleriyle eserlerinde yaratıcı dehasını göstermiştir.

Content/images/00c8a41e-b352-49f3-bb65-506040282fac.jpg

Pablo Picasso

Dislektik olduğu için okul hayatı çok zor geçti ve okuldan aldığı eğitimden hiçbir zaman yarar görmedi.

Harfleri ve sayıları tanımakta güçlük çekerdi. Ergenlik yıllarına kadar okumayı sökemedi. Babası resim öğretmeniydi ve oğlunu sanat konusunda cesaretlendiren o oldu. İnanılmaz yeteneği olan Pablo insanların nasıl görünmek istediğini ve diğerlerinin onları nasıl gördüğü algısını geliştirdi ve resimlerine yansıttı.

Resimleriyle düşüncenin gücünü, işlenmemiş duyguyu ve insan ruhunun yaratıcılığını gösterdi. Üretken ressamın birkaç ünlü eseri "Avigo' nun genç kadınları", " Gitarla yaşlı adam ", " Guernica "dır.

Kendisi şöyle demişti:

" Resim yapmak günlük tutmanın farklı bir yoludur. "

Jey Leno

Hafif dislektik olan Jay' in ders notları her zaman zayıftı. Ama o çok azimliydi. Düşük notlarına rağmen Boston'daki Emerson Üniversitesi'ne girmeyi kafasına koymuştu. İlk başvurusunda notları düşük olduğu için kabul edilmedi. Hırslanan Jay haftada beş gün, günde 12 saat başvuru bürosunun önünde bekledi ve sonunda kabul edildi.

Jay, disleksinin komedide ve tüm hayatında başarılı olmasını sağladığına inanıyor.

Kaynak: Disleksi Derneği

Serap  Dikenli

Özel Sporcular Antrenörü